Šta je patent?

Patent je isključivo pravo koje država dodjeljuje za pronalazak koji je nov, ima inventivni nivo i industrijski je  primjenjljiv.

Pronalazak se u patentnom pravu definiše kao tehničko rješenje tehničkog problema.

Nosilac patenta ima isključivo pravo da spriječi ili zabrani sve druge da proizvode koriste ili nude na prodaju, uvoze prozivod ili postupak zasnovan na priznatom patentu, bez njegove saglasnosti. Patent u Crnoj Gori priznaje Zavod za intelektualnu svojinu. U Crnoj Gori pronalasci se štite patentom prema odredbama Zakona o patentima.

Šta se može štititi patentom?

  • Pronalazak iz bilo koje oblasti tehnike
  • proizvod (npr. uređaj, supstanca, kompozicija, biološki material) 
  • postupak

Šta se ne može štititi patentom?

Pronalaskom se ne smatraju: otkrića, naučne teorije, matematičke metode, estetske kreacije, planovi, pravila i postupci za obavljanje intelektualnih djelatnosti, za igranje igara ili za obavljanje poslova, programi računara,  prikazivanje informacija.

Zašto je patent potreban?

Patent obezbjeđuje nosiocu društvenu afirmaciju za kvalitetan rad, kao i materijalnu nadoknadu za pronalazak koji ima potvrdu na tržištu. U isto vrijeme, time se podstiče pronalazaštvo koje obezbjeđuje razvoj nauke i tehnike i poboljšanje kvaliteta ljudskog života. 

Patent ima značajnu ulogu u današnjem svijetu u rješavanju izazova sa kojima se čovječanstvo suočava, kao što su klimatske promjene, očuvanje javnog zdravlja i bezbijednosti hrane.

Kako se sprovodi postupak za priznanje patenta?

Postupak za priznanje patenta počinje podnošenjem prijave. Prijava patenta podnosi se u pisanoj formi, u tri primjerka, na crnogorskom jeziku, direktno ili poštom. Za svaki pronalazak podnosi se posebna prijava.

Prijava za priznanje patenta mora da sadrži:

  1.  zahtjev za priznanje patenta (obrazac P1);
  2.  opis pronalaska (naziv pronalaska, oblast tehnike na koju se pronalazak odnosi, tehnički problem, stanje tehnike, izlaganje suštine pronalaska, kratak opis slika pronalaska ako ih ima i  detaljan opis);
  3.  patentne zahtjeve (jasna i sažeta naznačenja pronalaska kojima se definise obim zaštite patentom);
  4.  nacrt (na koji se pozivaju opis i patentni zahtjevi);
  5.  apstrakt (kratak sadržaj suštine pronalaska);


Uz patentnu prijavu podnosi se i sledeće:

  • dokaz (orginalna uplatnica) o uplati administrativne takse i troškova postupka 
  • izjava pronalazača u slučaju da ne želi biti naveden u prijavi 
  • punomoćje za zastupanje, ako se prijava podnosi posredstvom zastupnika 
  • izjava o zajedničkom predstavniku u slučaju više podnosilaca

  • Koliko važi pravo na patent?

    Patent traje 20 godina od datuma podnošenja prijave patenta, pod uslovom da su plaćene propisane takse za održavanje prava.

    Da bi patent stvarno trajao 20 godina, nosilac patenta obvezan je najkasnije do isteka devete godine važenja patenta (ili ranije, čim bude raspolagao sa njim) dostaviti pisani dokaz da pronalazak zaštićen patentom ispunjava sve uslove (patentibilnost pronalazaka) do 8 (novost), 10 (inventivni nivo) i 11 (industrijska primjenjivost) Zakona.

    Odnosno, potrebno je Zavodu dostaviti dokaz o sprovedenom suštinskom ispitivanju u relevantnom stranom uredu istih onih uslova koje predviđa Zakon.

    Nakon isteka trajanja patenta ili prestankom održavanja istog (plaćanjem godišnjih taksi) zaštita prestaje, a pronalasak ulazi u javni domen, što znači da nosilac prava više nemai sključivo pravo na pronalazak koji postaje raspoloživ i svima dostupan za komercijalno iskoriščavanje.


    Da li zaštita pronalaska važi i u drugim zemljama?

    Ne. Patent je teritorijalno pravo i važi unutar geografskih granica države u kojoj je priznat.

    KAKO ZAŠTITITI PRONALAZAK U DRUGIM ZEMLJAMA?

    Pravna zaštita pronalazaka van teritorije Crne Gore može se ostvariti na tri načina.

       1. Preko nacionalnog sistema
    Što podrazumijeva direktno podnošenje prijave pronalaska u zemlji na čijoj teritoriji se želi ostvariti patentna zaštita, pod uslovom da je izabrana zamlja potpisnica nekog od važećih međunarodnih ugovora kojim je reguliše zaštuta pronalazaka.

       2. Preko PCT sistema
    Međunarodna prijava je prijava koja se podnosi u skladu sa Ugovor o saradnji u oblasti patenata (Patent Cooperation Treaty - PCT) kojom započinje postupak priznanja patenta u svim državama potpisnicama.

    PCT sistem je sistem podnošenja prijave patenta, a ne sistem priznanja patenta. Patent priznaju isključivo nacionalni zavodi i regionalne patentne organizacije. Pogodnosti koje PCT pruža podnosiocu prijave:

      • Podnosi jednu međunarodnu prijavu
      • Na jednom mjestu, na jednom jeziku, s jednom taksom
      • S istovremenim učinkom u u svim zemljama članicama
      • Ulazak u nacionalnu fazu odlaže se za 30 mjeseci
      • Izvještaj o međunarodnom pretraživanju stanja tehnike kao i izvještaj o međunarodnom prethodnom ispitivanju čine osnovu za procjenu može li dobiti patent.

       3. Preko sistema evropske prijave
    Evropska prijava patenta i evropski patent Regionalni patentni sistem omogućava podnošenje jedne prijave patenta na jednom mjestu a s istovremenim pravnim dejstvom u više zemalja.

    Sistem priznanja evropskog patenta je propisan Konvencijom o evropskom patentu. Postupak za priznanje patenta sprovodi Evropski patentni zavod i pruža zaštitu na regionalnom nivou za zemlje članice Evropske patentne organizacije i zemlje potpisinice Sporazuma o proširenju evropskog patenta. (Sporazum između Vlade Crne Gore i Evropske patentne organizacije o proširenju evropskih patenata potpisan je u Minhenu, 13, februara 2009. godine a stupio na snagu 01, marta 2010, godine). Evropska prijava patenta se može podnijeti na engleskom, francuskom i njemačkom jeziku. Prošireni evropski patent je evropski patent priznat od strane Evropskog patentnog zavoda na osnovu evropske prijave patenta za koju je zahtijevano proširenje na Crnu Goru. Evropska prijava patenta za koju je plaćena taksa za proširenje i prošireni evropski patent imaju ista dejstva u pogledu stanja tehnike kao i nacionalna prijava patenta i nacionalni patent Na osnovu Sporazuma o proširenju na zahtjev podnosioca.

    Evropska prijava patenta i evropski patent proširuju se na Crnu Goru:

    • potrebno je podnijeti zahtjev za proširenje i platiti propisanu taksu Evropskom patentnom zavodu,
    • prijava se ispituje redovnim EPO postupkom,
    • nakon priznanja evropskog patenta, nosilac patenta mora Zavodu dostaviti, u roku od tri mjeseca od datuma objave podatka o priznanju evropskog patenta: prevod patentnih zahtjeva, dokaz o uplati troškova za objavu i dokaz o uplati godišnjeg održavanja (za godine koje slijede nakon godine u kojoj je objavljen podatak o priznanju evropskog patenta),
    • Zavod donosi rješenje o upisu proširenog evropskog patenta u Registar patenata, objavljuje podatak o priznatom evropskom patent u Crnogorskom glasniku intelektualne svojine i štampa prevod patentnih zahtjeva proširenog evropskog patenta na crnogorskom jeziku.